Tự nhiên dạo này buồn quá. Khi người ta tốt nghiệp đại học và rụt rè không dám bước ra đối mặt với thử thách, người ta chọn giải pháp tạm nghỉ ngơi, thôi không xông pha nữa. Người ta nghĩ mãi về những giá trị học được sau 4 năm trời ở giảng đường đại học, thực chất trường đại học dạy gì để một người tự tin như mình bỗng dưng mất hết tự tin?

Rồi lại nghĩ về những tháng ngày ở Năng Khiếu. Đó mãi mãi, mãi mãi là những ngày tháng đẹp nhất, đẹp nhất của cuộc đời.

Năng Khiếu không hề dạy cho ta một chút kiến thức hàn lâm nào. Không hề có. Những thứ như Toán Lý Hóa Văn Sử Địa, Công dân Kỹ Thuật, những thứ đó chỉ là vô bổ mà thôi. Năng Khiếu không dạy cho ta những cái đó. Và cũng có thể các thầy cô Năng khiếu rất cố gắng để dạy lũ học trò quái quỷ này, nhưng ôi thôi, thực sự là tất cả những cái được dạy không hề lọt vào đầu của chúng.

Còn lại trong đầu chúng tôi không phải là những thứ kiến thức nhảm nhí đó (xin lỗi đến khúc này có thể làm một số bạn chăm học không vừa lòng, nhưng đối với tôi chúng nó thực sự là rất nhảm nhí), mà là sự cố gắng trong tuyệt vọng của các thầy cô khi ráng nhồi vào đầu chúng tôi. Các thầy cô không ngừng phải gào lên, phải rên rỉ, phải than vãn, phải lắc đầu ngao ngán, phải nhìn chúng tôi tuyệt vọng. Các thầy cô không bao giờ hiểu nổi tại sao chúng tôi không thể giải quyết một vấn đề hết sức đơn giản. Cô Nga dạy Lý đã phải hỏi chúng tôi rất khổ sở rằng “Tại sao các em không thể làm bài tập như lớp Lý làm?”

Có thể là lỗi ở chúng tôi khi chúng tôi từ chối học hành đàng hoàng, vì nhận thức quá sớm sự vô bổ của Vật Lý, Hóa Học, Hình học, Đại Số, Lượng Giác… Có thể là lỗi ở chúng tôi khi chúng tôi quá tự tin và ngạo mạn, tin vào sự lựa chọn của bản thân là hãy dẹp bỏ những thứ xa xí này để tập trung vào những thứ khác (mà lúc đó chúng tôi chẳng có thứ khác nào ngoài chơi và chống đối các thầy cô). Có thể lỗi ở chúng tôi khi chúng tôi không nghĩ rằng cuộc sống ở trường phổ thông là bài vở, mà chúng tôi nghĩ rằng đó là quãng thời gian vui vẻ để chúng tôi tận hưởng cuộc đời với bạn bè, chưa phải lo nghĩ xa xôi. Có thể lỗi ở chúng tôi khi chúng tôi là những đứa mới lớn và luôn tìm cách cãi lại cha mẹ và thầy cô…

Nhưng sự thực là vẫn có một số thầy cô rất cố gắng giảng bài nhưng chúng tôi không hiểu gì cả.

Tôi tốt nghiệp phổ thông với sự hoan hỉ nhẹ nhõm cực kỳ, vì ai ai cũng sợ lặp lại một gương thi đậu quốc gia và rớt tốt nghiệp như một chị khóa trước. Điểm số làng nhàng thôi, cũng được loại khá hay trung bình gì chẳng nhớ, Vật Lý 5 điểm, sau đó đã rút kinh nghiệm và quay cóp môn Lịch sử nên được 9 điểm. Thế thôi. Rồi lãng quên kỳ thi đó đi, thi đại học, rồi cũng đậu đại học. Học đại học, vượt qua các kỳ thi trong đại học, cũng tốt nghiệp. Mỗi năm đến hè lòng chẳng hề man mác buồn, cứ giở báo ra và nhìn vào những tấm gương thủ khoa tốt nghiệp mà xúyt xoa, “trời ơi biến thái”. Đến một ngày giở báo ra thấy thủ khoa tốt nghiệp là PTNK, nghe trong tim có cái gì đã vỡ vụn rồi. Đúng là mình ngưỡng mộ thật, thủ khoa cơ mà, kỳ thi khó nhất của cuộc đời cơ mà. Nhưng mà rồi, những gì mình đã nghĩ về, đã trải qua, những gì mình lưu giữ trong ký ức của mình, có vẻ như chỉ là ký ức mà thôi.

Ký ức đó có mình cắm cúi ngồi làm phao thi cho môn Lịch Sử cùng 1 bạn lớp Tin. Ký ức đó có những ngày mình lên mạng rên rỉ với 2 thằng bạn lớp Hóa là sao môn Lý khó quá tui không biết làm, và 2 thằng đó nói yên tâm tụi nó cũng không biết làm (chú thích là bạn tôi thi đại học khối B). Ký ức đó có những ngày mình cùng một bạn học rất giỏi ở lớp Anh uất ức kể về sự mất căn bản môn Toán. Ký ức của ngày xưa mình thích một bạn trai ở lớp Tin lúc nào cũng dõi theo bạn ấy, thấy bạn ấy điểm thi tốt nghiệp rất cao nhưng môn Văn có 5 điểm. Ký ức đó là ký ức về Năng Khiếu, về học sinh Năng Khiếu xuất chúng nhưng không hoàn hảo. Trong ký ức đó không có thủ khoa tốt nghiệp 6 môn, không có học sinh thi Olympia. Lạ lẫm quá đi thôi. Như một người già luôn từ chối những thứ tiến bộ và hiện đại hơn, luôn so sánh “thời của tao thế này, thời của chúng bây thì …”, mình như cái người già đó nhận ra rằng đã có một thứ ra đi không thể nào trở lại nữa rồi.

Đã đến lúc các bạn hỏi tôi, Năng Khiếu dạy cho ta cái gì khi không dạy cho ta kiến thức?

Có một ngày, một bạn nam lớp Lý thất tình. Bạn rầu rĩ lắm, vào lớp chẳng học bài được. Thầy Đường tóm lấy bạn, và hỏi tại sao cứ phải rầu đến thế. Thầy nói, mày nhìn mày đi. Mày học ở Năng khiếu, là số một ở cái thành phố này. Mày học lớp Lý, là lớp giỏi nhất của cái khối này. Mày lại học giỏi cũng nhất nhì trong lớp, vậy tại sao phải rầu? Là con nhỏ kia nó mù chứ đâu có phải tại mày.

Năng Khiếu dạy cho ta sự tự tin về bản thân mình, và sự tự hào về xuất phát của mình. Người ta vốn không có sự bình đẳng. Năng Khiếu dạy ta biết rõ vị trí của mình, khi được hỏi và dõng dạc trả lời “Con học Năng khiếu”. Có thể người hỏi không biết Năng khiếu là cái trường quái nào, và tôi cũng chẳng bao giờ buồn giải thích. Cho đến khi tôi ra trường thì trường mới kỷ niệm 10 năm, hà cớ gì phải cố gắng che lấp những tên tuổi đã có từ mấy chục năm về trước? Hai chữ Năng Khiếu không có giá trị gì khi nó được phát ra từ miệng những người không biết, Năng Khiếu có có giá trị ở trong tim. Sự tự tin có khi bản thân mình tự mua hồ sơ thi tuyển, tự đi thi, tự thi đậu. Sự tự tin có ở bản thân mình khi ngày Năng Khiếu nhận hồ sơ nhập học là ngày biết kết quả thi tuyển Lê Hồng Phong. Sự tự tin có ở bản thân mình khi mình đậu dư 0.5 điểm ở một nơi và đậu thủ khoa ở một nơi. Sự tự tin có ở bản thân mình khi mình hiểu rằng, Năng khiếu không áp dụng điểm cộng nào cho thi tuyển đầu vào, cào bằng mọi thí sinh, và cái điểm số thủ khoa ở trường kia của mình thực chất chỉ là có được sau khi đã cộng điểm khuyến khích (mình không thuộc diện vùng sâu vùng xa con thương binh liệt sĩ đâu nha). Mình tự tin khi bỏ ngoài tai hết tất cả những lời chửi bới của ba mẹ, của chị, nhất định phải học Năng Khiếu. Và mình tự hào, vì Năng Khiếu là nơi mình lựa chọn, là quyết định mình chưa bao giờ ân hận.

Năng Khiếu cho ta sự tự hào với những người ở ngoài Năng Khiếu, nhưng lấy đi nó khi ta đặt chân vào bên trong trường. Nhập học với bảng thành tích cấp hai đầy những giải thưởng, mình nhận ra rằng mình chỉ là đứa đậu dư 0.5 điểm mà thôi. Học kỳ đầu tiên năm lớp 10 mỗi ngày đều cố gắng cố gắng học tập hơn, khi mà khối lượng bài tập là liên tục và những bài kiểm tra cứ xuất hiện liên tiếp nhau. Rồi những ngỡ ngàng thất vọng cũng nhanh chóng ập đến khi thấy thầy cô giáo giảng bài kiểu cách kỳ quái mà mình không thể tiếp thu, hay thậm chí thầy cô giảng xong còn phải nhìn lại xuống sách giáo khoa để kiểm tra lại xem có nói đúng hay chưa. Năng Khiếu lúc này dạy tôi sự tự giác cao độ, dạy tôi rằng tất cả là do mình, tất cả là ở sự cố gắng của chính bản thân mình. Những áp lực ngày thi khi mà kiến thức căn bản bị mất dần, những đề thi quái gở không thể hiểu nổi là lấy từ đâu ra, những ngày gân cổ cãi nhau với thầy cô vì bất đồng quan điểm trong môn học, những áp lực nặng nề luôn dồn đến từ kiểm tra trong lớp, thi đội tuyển, học đội tuyển, thi quốc gia. Là ai sẽ cố gắng thay cho mình nếu mình không tự giác? Thầy cô nào sẽ giảng dạy đủ kiến thức cho mình để vượt qua những kỳ thi?

Năng Khiếu không dạy kiến thức, nhưng dạy tôi những cách sống để làm người. Dạy tôi biết trung thực khi cần trung thực, dạy tôi biết quay bài khi cần quay cóp. Dạy tôi biết dõng dạc trả lời khi các thầy cô hỏi “Sao em đi trễ hoài vậy” rằng “Thưa thầy/cô em không thể nào dậy sớm vào buổi sáng được đâu!” thay vì viện vài lý do bể bánh xe. Dạy tôi biết trả lời khi thầy Bé hỏi “Sao em mặc quần jeans đi học vậy?” rằng “Em thích thầy ơi!” thay vì viện lý do quần em giặt chưa khô. Năng khiếu dạy tôi viết vào bản kiểm điểm “Em sẽ cố gắng không đi học trễ nữa” thay vì “Em xin hứa…” Năng Khiếu dạy tôi khi bị kêu trả bài môn Sinh tôi trả lời là “Em không có tập thầy ơi cho em khỏi trả bài nha”. Nhưng Năng khiếu cũng dạy tôi trả lời khi cô Nga hỏi tôi “Em cóp pi bài của Bình An và Phương Ly phải không?” rằng “Dạ không đâu cô em tự làm đó” vì tôi biết nếu tôi nói vậy thì cô sẽ vui lắm, mặc dù là lời giả dối nhưng đem lại niềm vui cho người khác.

Năng Khiếu dạy tôi biết rằng ở trường học học sinh phải nể trọng thầy cô và thầy cô cũng phải nể trọng học sinh vậy. Năng Khiếu dạy tôi biết đứng dậy bỏ về khi Hiệu trưởng trường đại học dám nói lời sỉ nhục tôi, gia đình tôi và trường cấp 3 tôi học. Năng Khiếu dạy tôi biết tôi là một cá nhân cần được tôn trọng, ý kiến của tôi nhỏ bé nhưng nếu ý kiến của tập thể chúng tôi thì sẽ trở nên lớn lao. Năng Khiếu dạy tôi biết khái niệm gửi đơn xin đổi giáo viên, biết học bài chưa kịp thì dời ngày kiểm tra lại, biết thầy cô nên dạy cho học sinh hiểu chứ không phải học sinh phải hiểu những thứ thầy cô dạy (chẳng ai hiểu nổi đâu, cho dù bạn thông minh trời phú). Năng Khiếu dạy tôi biết mỗi năm có họp Ban cán sự lớp với Hiệu trưởng, dạy tôi biết mình có quyền lên tiếng cho những điều mình thấy vô lý và không chấp nhận nổi. Chúng tôi đã cải thiện tình hình toilet, lắp cửa, lắp khóa và từ đó toilet đã có mùi thơm. Chúng tôi xin thầy Dương Ái Phương thay đổi giờ ra chơi, xin được học máy lạnh (hơi quá đáng), chúng tôi còn xin cho thầy cô được học lớp bồi dưỡng khả năng sư phạm. Chúng tôi được Năng Khiếu dạy cho sự tự tin, trung thực, và dũng cảm như thế. Những đức tính đó không đến qua giờ học Giáo dục công dân, nó đến một cách tự nhiên và thấm vào máu. Có những thứ chúng tôi đạt được qua cố gắng “đấu tranh”, như được mặc áo dài nửa buổi sáng, được trang bị thêm quạt đèn cho lớp học, và có những thứ giá trị tinh thần chúng tôi đạt được đã trở nên vô giá. Đó là lời xin lỗi của thầy Hiệu trường “Thầy xin lỗi các em vì mấy thầy cô trường mình vốn dạy đại học, chưa quen chương trình phổ thông…”, cho đến bây giờ đã tốt nghiệp 4 năm và đã hơn 5 năm kể từ buổi họp đó, tôi vẫn mãi mãi không quên lời xin lỗi của thầy.

Năng Khiếu dạy chúng tôi khẳng định bản thân, nhưng cũng không quên dạy chúng tôi hòa nhập. Khóa trước tôi một anh uống thuốc tím tự tử, đến khóa tôi thì lớp tôi có bạn nhảy lầu. Khi những mâu thuẫn không được đưa ra để tìm cách giải quyết, thì nó sẽ gây ra những điều có thể khiến chúng ta ân hận đến suốt đời. Rất may mắn giờ nghỉ trưa hôm đó bạn tôi được một bạn nghĩa hiệp khác cứu, rất may mắn lớp tôi được thông báo kịp thời, rất may mắn chúng tôi biết ôm bạn vào lòng mà dỗ dành, rất may mắn chúng tôi được thầy Tâm chủ nhiệm, rất may mắn chúng tôi có thầy Phương hiệu trưởng và thầy Đường hiệu phó, rất may mắn khi những người thầy đó đã thống nhất cho chúng tôi một ngày nghỉ để chúng tôi đi du lịch dài ngày “củng cố tình đoàn kết”. Rất may mắn khi điều đó đã trở thành thông lệ, khi mỗi học kỳ chúng tôi gửi lên các thầy một lá đơn xin được nghỉ học dài ngày để đi chơi. Rất may mắn khi các thầy luôn nghĩ “tình đoàn kết” là quan trọng hơn những thứ kiến thức hàn lâm vô vị và phù phiếm kia, các thầy luôn đồng ý. Mà thầy Đường có không đồng ý đi chăng nữa, như vì lý do đã cận ngày thi quốc gia của tôi rồi, tôi chỉ nói, em không quan tâm đâu, em sẽ đi. Rất may mắn khi lớp tôi 21 người, lớp ít người và phòng học nhỏ, để bây giờ mỗi năm dù ở tận bốn phương tứ xứ vẫn có một ngày chúng tôi tụ về và ôn lại chuyện ngày xưa. Chúng tôi có thể cười hỏi nhau “Ê hồi đó sao mày gan quá vậy sao mày nhảy lầu vậy, tại tao chửi mày hả?” mà trong lòng không có một chút vướng bận gì. Vì Năng Khiếu đã dạy chúng tôi sống thật, vì các thầy cô Năng Khiếu đã thương chúng tôi như đứa con trong gia đình.

Năng Khiếu dạy chúng tôi rằng, tuổi trẻ chỉ đẹp khi ta biết tạo ra kỉ niệm. Tuổi trẻ sẽ chẳng là gì khi ta vùi đầu vào sách vở, lãng quên những thứ như bóng đá, kéo co, như ngủ gục, quay cóp, đánh bài. Tuổi trẻ sẽ chẳng là gì khi ta cứ răm rắp nghe theo lời các thầy cô dặn, tuân thủ triệt để nội quy. Tuổi trẻ không có chút nào giá trị. Tuổi trẻ là sự chống đối và nổi loạn, hãy để nó được làm đúng vai trò của nó, trong một giới hạn cho phép, để khi ta nghĩ về không phải ân hận hay bất mãn. Bây giờ tôi đứng soi gương, không tưởng tượng ra một đứa có mái tóc “râu bắp”, luôn ngủ bẹp dí trên bàn trong mọi giờ học, luôn gân cổ lên cãi khi bị thầy Bé cô Thơm hạch hỏi, luôn đứng ngây như đá khi lên bảng làm bài, luôn rất hăng say mỗi giờ Giáo dục công dân và Thể dục, cái đứa đó là tôi. Mọi bảng điểm ở trường Năng Khiếu đều không có giá trị gì, vì đều là điểm giả. Mọi bảng hạnh kiểm ở trường Năng Khiếu đều không có giá trị gì, vì tôi luôn dưới 10/20 trước khi kết sổ và trở thành 20/20 sau khi kết sổ. Cái thứ thực sự có giá trị, là thứ còn lại ở trong tim.

Như Hòa,Văn 2002-2005

31/10/2009

Có ai nhìn được chữ gì không? Ngày đầu tiên bước chân vào trường là nghe cô Mai giảng về cái logo rồi. “HSG”, tiếng Anh là “High School for the Gifted”, bất quá cũng có thể dịch thành “Học Sinh Giỏi” =.=

Tự nhiên tối nay tâm huyết dâng trào nên post bài này, sắp thi học kỳ đến nơi còn làm màu.

Hành khúc Phổ  Thông Năng Khiếu.

Lại còn cái bài ồn ào này nữa (gặp giáo viên thì phải nói “sôi động, náo nhiệt”). Cứ mỗi thứ hai là phát đầy trường, mà chẳng ai hát. Mà Shi có cảm giác là cái bài này dành cho cựu hs chứ không phải cho hs NK. Tại mấy dịp lễ lạt này nọ chỉ thấy cựu hs hát thôi, hs trong trường ai thèm hát đâu, aizz.

[Update 15/12/2021: Tự nhiên thấy có thông báo reblogging làm hết hồn. Ôi cái giọng văn trẻ trâu.]